Pangandam sa Sunod nga Piliay
Sa mga nasod sa tibuok kalibutan way sama sa Pilipinas sa iyang kaikag sa piniliay. Sa daghang mga kanasuran, wa kini hatagi ug susamang gibug-aton, pagtagad o panahon. Sa miaging mga katuigan, ang eleksyon sa atong kapupud-an gihimo matag upat ka tuig, ug way limitasyon sa gidaghanon sa termino sa pag-alagad. Sa bag-ong pamalaod, ang Presidente dili na mahimong sublian pagkahuman sa unom ka tuig, ug ang ubang mga mga opisyales moalagad sa tolo ka nagsunod nga tolo ka termino nga tolo ka tuig matag usa.
Ning bag-ong pamaagi, nakibhangan ang gidaghanon sa mga Mayor ug ubang mga dagko’g ranggo sa panggobyerno nga hangtod sa kiamatayon ang ilang termino. Sa lalawigan sa Bohol may pito ka mga Mayor nga gitawag ug Magnificent 7, pinasikad sa salida sa sine sa maong titulo nga gibitoonan ni Steve McQueen. Kini sila way pildipildi sa panahon ni Marcos. Nag-una sa listahan si Mayor Pracing Mascarinas sa Tubigon ug Mayor Billy Tongco sa Antiquera. Sa dihang nabag-o and latid sa pamolitika, milansar sila pagka-Bokal sa Sangguniang Panlalawigan ug nagmadaugon sa tolo ka higayon. Si Mayor Ben Palacio sa Bilar gipildi ni Corazon Galbreath, apan gilupig sa iyang anak sa miaging sambunot nga mao na karon ang Mayor. Si Mayor Marcos Augis sa Pilar hinayhinay nga nawala sa gahum ug gipulihan sa batan-ong henerasyon.Ang Carmen nga kanhi baluwarte ni Mayor Galang, gidala na karon sa labing unang Mayor nga babaye sa lungsod, si Conchita “Che” Toribio-Delos Reyes.
May panultihon nga ang siyam ka tuig kulang pa sa sa usa ka Mayor nga maayo apan ang tolo ka tuig subra na para sa usa ka Mayor nga dautan. Sa ato pa, ang gidugayon sa pag-alagad dili maoy angay basihan pagsukod, kon dili ang nahimo nga mga kaayohan sa lungsod. Ug nga may way katakos, samtang may mga naghupot ug abilidad sa pag-atiman sa kinanhanglanon sa katawhan.
Sa pagkakaron, bisan layo pa ang sunod nga eleksyon, may mga ngalan na nga mituyhakaw sa natad sa pamolitika. Ang Mayor sa Carmen, sa dihang gipangutana kon andam be siya isip usa ka Gobernador sa Bohol, mipahayag nga kon pag-alagad ang hisgutan, kanunay siyang andam. Depende sa pulso sa katawhan. Wa kini magpasabot nga hugot na ang iyang bakos sa iyang desisyon sa umaabot nga piliay. Ang iyang gihisgutan ang iyang way puas nga pagtabang paghatag sa katawhan alang sa kauswagan sa tanan.
Si Mayor Leon Calipusan sa Loboc ang nag-unang ngalan sa mga mokandidato pagka-Kongresista sa Ika-Tolong Distrito sa Bohol. W pa’y gibungat nga pamahayag sa kampo sa kanhi duha ka Representante, ang amahan ug anak nga si Boy ug Adam Jala kon kinsa kanila ang mobandila sa sunod bugnong lugaynon; apan may hungihong na nga molansar pagka-Kongresista sa Unang Distrito ang ilang uyoan nga si Elpidio Jala.
Sa Sangguniang Panlungsod sa Tagbilaran may dakong puruhan nga magpasobli pagka-konsehal ang mga first-termer ug second termer, sama ni Atty. Butch Zamora, Atty. Don Piquero, Lucille Lagunay, Vien Inting, Betty Torralba, Kit Opus. Si Edgar Bompat ug Edi Borja mohuman na sa ilang ika-tolong termino; busa may posibilidad nga modagan sa laing pwesto, sama sa pagka-bokal sa lalawigan. Ug si Baba Yap, unsa ang sunod niyang lakang?
Sa Dakbayan sa Tagbilllaran, ang ngalan ni Baba Yap ang madunggan alang sa pagka-Mayor. Laing personalidad nga mismo gi-endorsar ni Mayor Dan Neri Lim si Dr. Abraham Neri Lim, iyang magulang nga igsoon nga hilabihan ka malampuson didto sa Florida, USA. Si Abe, andam usab mobalik sa Pilipinas aron anhi na manimuyo ug moalagad sa mga taga-Tagbilaran. Si Baba iyang pag-umangkon, anak sa iyang manghod. Kon si Abe ug si Baba modayon paglansar sa mao gihapong pwesto, mag-ingkwentro ang Uyoan ug ang iyang Pag-umangkon. Magkasumpaki ang usa lang ka pamilya.
Sa natad sa politika, dili kini kasagaran mahitabo, apan nahitabo na ug mahitabo pa . Ang Dakbayan sa Dano dugay nang nailhan nga baluwarte sa mga Durano. Tolo na ka henerasyon sa maong pamilya ang mihupot sa lugar, bisan sa mga tuig nga di pa kini usa ka Siyudad. Hangtod karon ang mga hari sa Danao mga Durano lang gihapon.
Tinarung nga pag-alagad ang gikinahanglan sa bisan unsang lungsod o Dakbayan. Sa mga mata sa katawhan, labing mahinungdanon ang bug-os ug kinasingkasing pag-atiman sa gikinahanglan sa Dakbayan ug sa; mga lumulupyo. Usa ka tawo nga, hinikalimtan ang ;iyang kaugalingong kaayuhan, moalagad alang sa kakuswagan sa tanan. Ning puntuha, way duhaduha si Abe ug si Baba andam na.
Ang gikabalak-an sa mga tawo mao ang mahimong resulta sa pagbangga sa duha, ilabi na ang ilang mga suod nga higala ug mga kabanay. Ang ilang isigkadumadapig nagkahiusa pa karon, apan sa panahon nga magsungag na ang ilang gidapigan, kinahanglang usa lang ang ilang pilion. Malipay ang mapili, apan unsa ang baiion sa pikas?
Ang labing dakong lama ang mahitabo sa ilang pamilya mismo. Mawani ang Kristyanhong panaghiusa sa mga sakop sa pamilya. Imbis magminahalay kay managsama ang dugo, matawo ang kayugot ug panghimaraot.
Layo pa ang eleksyon, ug daghan pang mahitabo. Hinaut pa unta nga usa sa maayong panghitabo ang paglikay sa direkta nga pagbangga sa Uyoan ug Pag-umangkon. Dili lang pagka-Mayor ang pangatungdanan nga mahimong daganan. Ug usa sa atong gipangaliya nga silang duha magmadaugon ug magkahiusa sa pag-alagad sa katawhan.
(Website: www.loypalapos.com. Email address: loy_pal@yahoo.com. Cellphone Number: 09498345957)
Posted in Sashimi | No Comments »
